Tüp bebek tedavisi bebek sahibi olmak isteyen çiftler için gebelik şansı en yüksek olan en etkili tedavi yöntemidir. Ancak bazen tüm çabalara rağmen tedavi sonucunda başarısızlık olabilir ve gebelik elde edilemeyebilir. Bebek sahibi olmayı çok isteyen çiftlerde bu durum ümitsizlik, çaresizlik ve yetersizlik hissi yaratabilir. Ancak unutmayın, başarısızlık durumunda bile bir sonraki adım için çok önemli tecrübeler elde ediyor ve yeni tedaviyi bu tecrübeler ışığında planlayarak başarıya ulaşabiliyoruz. Biz kliniğimizde, tedavi için tıbbi durumları uygun olan çiftlerimizde her zaman ‘vazgeçmek yok’ diyoruz.
Tüp Bebek Neden Tutmaz?
Tüp bebek tedavisi çiftin bireysel özelliklerine göre belli oranda bir gebelik şansı verebilir. Tedavide başarı ihtimalini anne adayının yaşı, yumurtalık rezervi, rahim ya da tüplerle ilgili bir aykırılık olup olmaması, gebe kalmayı ve sağlıklı devamını olumsuz etkileyebilecek sistemik bir sorunu olup olmaması ve erkeğin sperm değerleri etkilediği gibi, tedaviyi yapan hekimin bu alandaki tecrübesi, tüp bebek laboratuvarının koşulları ve kullanılan malzeme kalitesi de etkilemektedir.
Bu nedenle tüp bebek tedavisinde başarı şansı her çiftte farklıdır ve tedaviyi yapan klinikler arasında da başarı açısından farklılık bulunmaktadır. Kadın yaşı ne kadar gençse, transfer edilen embriyo kalitesi ne kadar iyi ise ve özellikle 5. Gün yani blastokist aşamasında ise, hekim bu alanda ne kadar tecrübeli ve laboratuvar koşulları ne kadar iyi ise tüp bebek tedavisi ile gebelik şansı da o kadar yükselmektedir.
Tekrarlayan Tüp Bebek Başarısızlığı Nedir?
Tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı, iyi kaliteli embriyo transferine rağmen birkaç uygulama sonrasında gebelik elde edilememesi olarak tanımlanabilir.
Tekrarlayan İmplantasyon Başarısızlığı Nedir?
Tekrarlayan implantasyon başarısızlığı birkaç uygulamada tüp bebek tedavisinde transfer edilen embriyonun rahime tutunamaması ve gebelik oluşmaması demektir.
Embriyo Neden Rahme Tutunmaz?
Transfer edilen embriyonun gebelik sağlayabilmesi için öncelikle embriyo kalitesinin iyi olması, rahimin embriyoya hazır olması, transferin usulünce ve nazik yapılmış olması gerekir. Eğer embriyo kalitesi düşükse, ya da embriyoda kromozomal sorun varsa, rahimde gebeliği zorlaştıracak yerleşimde miyom ya da polip varsa, transfer güçlükle yapılabildi ise gebelik şansı düşebilir. Başarıyı etkileyen en önemli faktörler;
- Kadın yaşı; Anne adayının yaşı ilerledikçe, özellikle 38 yaş sonrasında üretilen yumurtaların ve dolayısı ile embriyoların kromozomal olarak sorunlu olma riski artar. Bu sebeple de embriyo dış görünüş olarak çok kaliteli olsa da rahime tutunma şansı yani gebelik şansı kadın yaşı ilerledikçe azalır.
- Rahim ile ilgili sorunlar; rahim iç tabakasına baskı yapan miyom varlığında, özellikle 1 cm üstü boyutta polip varlığında, rahim iç duvarı inceliği ya da rahim içi yapışıklık varlığında gebelik şansı düşer
- İçi sıvı dolu tüp (hidrosalpenks) varlığı; içi sıvı dolu tüp yani hidrosalpenks varlığında tüp içinde birikmiş olan sıvı geriye rahim içine akarak embriyonun rahim içine tutunma ihtimalini düşürür.
- Transfer edilen embriyo kalitesi; Transfer edilen embriyonun kalitesi orta kalite ya da düşük ise gebelik şansı da düşük olacaktır. İlaveten yumurta rezerv azlığı durumunda da embriyo seçimi yapılacak havuz daraldığı için gebelik şansı rezervi normal olanlara göre daha düşük olacaktır.
- Yaşam Tarzı; Yoğun sigara içimi, hastalık raddesinde kilo fazlalığı bulunması durumunda da gebelik şansı olumsuz etkilenebilmektedir.
Embriyo Kaliteli Olduğu Halde Neden Tutunmaz?
Tüp bebek tedavisinde elde edilen embriyoların her gün laboratuvarda gelişimlerini takip etmekte ve belli zaman noktalarında eriştikleri hücre sayısına, embriyo içindeki ölü kısım oranına, genişleme derecelerine ve hücrelerin dizilimlerine göre bir kalite sınıflaması yapmaktayız. Ancak tüm bu değerlendirmeler dış görünüşe bakılarak yapılır ve embriyonun metabolik ve kromozomal durumu hakkında bilgi verici değildir. Bu nedenle embriyo kalitesi çok iyi olsa da belli oranda gebelik şansı sunabilir.
Özellikle anne adayının yaşı ilerledikçe kromozomal anomali riski yükselmektedir. Kromozomal sorunlu olan embriyoların da rahime tutunma potansiyeli sağlıklı embriyolara göre çok daha düşüktür. İlaveten rahim ya da tüplerle ilgili sorun varlığında da embriyo kalitesi iyi olsa da gebelik şansı olumsuz etkilenebilir
Embriyo Kalitesi Başarıyı Nasıl Etkiler?
Embriyonun kaçıncı gün embriyosu olduğu ve kalitesi gebelik şansını direk etkilemektedir. Özellikle 5.-6. gün yani blastokist aşamasında olan ve 3-4-5, A ya da B kalitesinde olan embriyoların gebelik şansı belirgin olarak yüksek olmaktadır.
Rahim Kaynaklı Problemler
Rahim iç tabakasında, embriyonun tutunacağı bölüme tehdit olan yerleşimde miyom varlığında gebelik şansı olumsuz etkilenmektedir. Bu nedenle tedavi öncesi değerlendirmede eğer bu yerleşimde miyom var ise tedavi öncesinde bu miyoma yönelik cerrahi tedavi planlanması gebelik şansını olumlu etkileyecektir.
İlaveten daha önce geçirilmiş cerrahi ya da kürtaj işlemlerine bağlı olarak rahim içinde yapışıklık ya da incelik olması durumunda da gebelik şansı azalacaktır.
Endometrial polipler her zaman gebeliğe engel değildir ve tüp bebek tedavisinde başarı şansını olumsuz etkilemez. Ancak özellikle 1 cm üstü boyuttaki polip varlığında histeroskopi ile polibin alınması transfer edilecek embriyonun tutunma ihtimalini arttıracaktır.
Rahimde doğuştan anomali olması yani rahim içi perde (septum); tek boynuzlu ya da çift boynuzlu rahim varlığı tüp bebekte gebelik şansını azaltmaz. Elde edilen gebelikte düşük ve erken doğum riskini arttırabilir
Genetik Faktörler
Kadın yaşı ilerledikçe üretilen yumurtaların sağlıksız olma riski yükselmekte ve buna bağlı olarak ta gebelik şansı azalmaktadır. İlaveten kadın ya da erkekte kromozomal farklılık varlığında (translokasyon ya da delesyon) oluşan embriyolarda da kromozomal anomali riski artmakta ve gebelik şansı düşmektedir.
Başarısız Tüp Bebek Sonrası Ne Yapılmalıdır? Biz Kliniğimizde ne Yapıyoruz?
Daha önce yapılan tüp bebek tedavilerinde başarısızlık öyküsü ile başvuran bir çiftte başarısızlıklar doğru bir strateji ile aşılabilir. Bu sebeple tüp bebek tedavisinin sabit bir şablonla yapılmasından ziyade kişiye özel planlanması ile gebelik şansı daha yüksek olmaktadır.
Tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı yaşamış olan çiftlerde şu ileri yöntemleri uyguluyoruz;
- Detaylı Rahim Değerlendirmesi: 3 boyutlu ultrasonografi ile rahimi titizlikle değerlendiriyor ve rahim içinde yer alan gelişimsel anomalileri, polip ya da miyom varlığını tespit ediyor ve transfer öncesinde uygun yaklaşımla tedavi ediyoruz.
- Tetkikler: Anne adayında tiroit ve şeker düzeylerini kontrol ediyor ve anne ve baba adayına kromozom analizi yaparak genetik sorun varlığını değerlendiriyoruz.
- Özel Döllenme Yöntemleri: Daha önceki denemelerinde döllenme sorunu (sperm şekil bozukluğu vb.) yaşayan çiftlerimizde, spermi çok daha detaylı seçmemizi sağlayan IMSI yöntemini veya döllenme oranlarını artıran Ca-ionofor / piezo elektrik yöntemlerini kullanarak gebelik şansını en üst seviyeye taşıyoruz.
- Genetik Taramalı Tüp Bebek (PGT-A): İleri kadın yaşı, tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı ya da tekrarlayan gebelik kaybı varlığında embriyolara genetik tarama (PGT-A) yapabiliyoruz. Böylece elde ettiğimiz embriyonun transfer edilmeden kromozomal olarak sağlıklı olup olmadığını tespit edebiliyor ve sağlıklı embriyo transferi ile gebelik ve canlı doğuma ulaşma ihtimalini arttırabiliyoruz.
Başarısız Denemeler Sonrasında Hangi Testler Yapılır?
Öncelikle rahim ve tüplerle ilgili bir aykırılık olmadığının tespiti önemlidir. İlaveten anne adayında metabolik durumun tespiti amacıyla şeker ve tiroit düzeylerinin gözden geçirilmesi ve genetik değerlendirme de yapılmalıdır. Ardından mevcut bulgulara göre yeni tedavinin kişiye özel planlanması gebelik şansını yükseltecektir.
Tüp Bebek Kaç Kez Denenebilir?
Kadın yaşı ve yumurtalık rezervi tedavi yapmaya uygunsa ve sağlık açısından bir engel yoksa tüp bebek tedavisi için sayı sınırı bulunmamaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Tüp Bebek Neden Tutmaz?
Tüp bebek tedavisinde başarıyı etkilen en önemli 2 faktör kadın yaşı ve yumurtalık rezervidir. Bu bağlamda embriyo kalitesi düşükse, rahimde gebeliği önleyebilecek yapısal bir sorun varsa, hidrosalpenks varlığında, genetik problemler var ise gebelik gerçekleşmeyebilir.
Embriyo Kaliteli Olduğu Halde Neden Başarısız Olunur?
Embriyo dış görünüşüne ve laboratuvarda geçirdiği güne göre belirli kriterlere göre değerlendirilir ve bu değerlendirme ölçütlerine göre de kalitesi iyi, orta ya da düşük olarak sınıflandırılır. Embriyo kalitesi çok iyi olsa da bu dış görünüşe göre yapılan bir değerlendirmedir ve embriyonun genetik yapısı ve metabolik yetkinliği hakkında bilgi vermez.
Yani embriyo neden tutunmayabilir? Dış görünüş olarak çok kaliteli olsa da kromozomal olarak sorunlu olabilir ve bu da rahime tutunma şansını düşürür. İlaveten annede metabolik hastalık öyküsü, rahim ya da tüplerle ilgili sorun varsa, tüp bebek laboratuvarının iç koşulları nem, ısı, gaz oranları ideal değilse ve kullanılan malzeme kalitesi de tüp bebekte başarı şansını etkiler. Elbetteki embriyo transferini yapan hekimin tecrübesi ve transferi yapma tekniği de yerleştirilen embriyonun tutunma şansı üzerinde etkilidir.
Kaç Başarısız Denemeden Sonra İleri Araştırma Gerekir?
Bu konuda kesin bir sayı söylemek mümkün değildir. Ancak iyi kaliteli özellikle blastokist aşamasında 2 kez embriyo transferi sonrasında gebelik elde edilemedi ise yazımızda bahsettiğimiz hususların tekrar gözden geçirilmesi faydalı olacaktır.
Tekrarlayan Başarısızlıkta Başarı Şansı Var Mıdır?
Elbette. Her tedavi gebelik şansı sağlar. Ancak yeni tedavi ne kadar tecrübeli bir elde planlanırsa, gerekli ön değerlendirme yapılarak, saptanan sorunlar düzeltilirse ve özellikle kişiye özel bir tedavi şeması belirlenirse başarı şansı o kadar yüksek olacaktır.
Başarısız Tüp Bebek Denemesinden Sonra Ne Zaman Tekrar Deneme Yapılabilir?
Değerlendirme yapıldıktan sonra eğer donmuş embriyo varsa ilk adetle de başlanabilir. Eğer tekrar tedaviye başlanacaksa da muayene bulgusu uygunsa ilk adetle ya da 1 ay ara verildikten sonra da başlanabilir
Önceki denemelerinizde yaşadığınız zorluklar, anne-baba olamayacağınız anlamına gelmez. Hekim tecrübesi, güncel bilimsel yaklaşımlar ve güçlü laboratuvar koşulları ile o mucizevi mutlu sona ulaşmak mümkündür.
İletişim Bilgileri
Yazar: Prof. Dr. Mehtap Polat
Telefon: +90 530 011 41 33
E-Posta: info@mehtappolat.com
