Tüp bebek tedavisine başlayacak olan çiftlerin tedavi basamakları ve süreçle ilgili detaylı bilgi sahibi olmaları çok önemlidir. Bu hem çiftlerin tedaviye uyumunu arttıracaktır hem de gerçekçi beklenti ile tedaviye başlanmasını sağlayacaktır.

Bu yazı içerisinde en çok merak edilen bu konu hakkında bilgi vereceğiz. Ancak ilk olarak tüp bebek tedavisinden kısaca bahsetmekte fayda olduğunu düşünmekteyim.

Tüp Bebek Nedir?

Tüp bebek tedavisinin aşamaları konusuna geçmeden önce bu tedavinin ne olduğunun kısaca bilinmesini sağlayalım. Tüp bebek; kendiliğinden ya da diğer yardımla üreme yöntemleri ile gebe kalamayan çiftlerde uygulanan,  gebelik şansı en yüksek kabul edilen tıbbi bir tedavi yöntemidir.

Kadından ya da erkekten kaynaklanan genetik, hormonal ya da farklı sorunlar nedeni ile gebeliği elde edemeyen çiftlerde  uygulanabilmektedir. Ancak tedavi planının çifte özel yapılması önemlidir. Bunun için çiftlerin detaylı hikayelerinin alınması ve daha sonra yapılan muayeneye göre kişiye özel tedavi planının oluşturulması başarı şansını yükseltecektir.

Ankara tüp bebek tedavisinde erkek üreme hücresi (sperm) ve kadın üreme hücresi (yumurta) eşlerden alınarak uygun ortam içerisinde döllenme işleminin gerçekleşmesi sağlanır. Eskiden embriyolar,  laboratuvarda döllenme sonrasında  48-72  saat kadar takip edilir  ve bu sürenin sonunda embriyolar anne rahmine transfer edilirdi. Ancak artık embriyonun döllendikten sonra gelişimlerinin 5. hatta 6. güne kadar takip edilmesine olanak tanıyan teknolojik yöntemler mevcuttur. Böylece  tüp bebek tedavisinin başarı oranı da genç yaş grubunda %60’lara kadar yükselmiştir.

Embriyoların gelişimlerinin 5. gününde, bu döllenmiş yumurtalar (embriyolar) anne rahmine transfer edilir. Böylece gebelik sürecinin başlaması beklenir. Tedavi süresinde anneye doğurganlığın artırılması ve yumurtalıkların uyarılması adına çeşitli ilaçlar uygulanır. Tedavi yaklaşık olarak adetten itibaren 3 hafta içerisinde tamamlanır.

9 Aşamada Tüp Bebek Tedavisi

  • Hazırlık ve İnfertil Çiftin Değerlendirilmesi Aşaması

İlk olarak çiftlerin uygun bir değerlendirme ve muayene sonucunda tedavi planlarının yapılması gereklidir. Ardından  çifti bu konu hakkında bilgilendirmek mühimdir. Bu en önemli aşamalardan biridir. Çünkü pek çok çift bu tedavi yöntemine karşı ön yargı ile yaklaşmaktadır. Bazılarının tereddüdü ise sağlık yönünden olmaktadır. İşte bu konuda sürecin tüm aşamalarından bahsedilmeli ve çifte başarı ya da başarısızlık oranlarından söz edilmelidir.

Hekimin tedavi konusundaki başarı oranı konusunda çifti bilgilendirmesi, çiftlerin sonrasında hayal kırıklığı yaşamaması adına önemlidir. Ayrıca çiftler de akıllarına takılan her soruyu, yardım aldıkları doktora çekinmeden yöneltmeli ve bu konu hakkında yeterli bilgiye sahip olmalıdırlar.

Tüp bebek tedavisinin aşamaları konusunda bilgilendirme sürecini geçtikten sonra gerekli testler planlanır ve tedaviye başlanır. Bu konuda ilk olarak anne ve baba adayına, bireyselleştirilmiş tedavi kapsamında başarı oranını artıracak unsurlardan bahsedilir. Gerekli ilave yöntemler tartışılır ve yaşam şekli düzenlenir. Örneğin; anne adayı sigara içiyorsa bırakılmalı, uyku düzenine dikkat edilmeli, alkolden uzak durulmalı, beslenme düzene sokulmalıdır.

  • Yumurtalıkların Uyarılması Aşaması

Tüp bebek tedavisine başlandığında öncelikle çoklu yumurta gelişimi sağlanmalıdır. Bu amaçla anne adayının muayene bulgusuna, yaşına, yumurta sayısına, boy ve kilosuna göre düzenlenen yumurtalık uyarım protokolü planlanır. Tedaviye adetin 2. ya da 3. günü başlanır ve ilaçların kullanımı sırasında belli aralıklarla ultrasonografi ile büyüyen folliküllerin takibi yapılır. Bu aşama yaklaşık olarak 8-10 gün sürmektedir. Amaç büyüyen folliküllerden en az 2-3 tanesinin 17-18 mm boyutuna ulaştırılmasıdır.

  • Çatlatma İğnesi Yapımı

Büyüyen yumurta keseleri yani folliküller istenen boyuta ulaşınca çatlatıcı iğne yapılır ve yaklaşık 34-36 saat sonrasına yumurta toplama işlemi planlanır. Çatlatıcı iğne tipine de hastamıza planladığımız tedavi tipine göre karar vermekteyiz.

  • Yumurta Toplama (OPU) Aşaması

Yumurta toplama işlemini hastamızın konforu için hafif anestezi altında yapmaktayız. Yumurta toplama işlemi gelişen follikül sayısına göre yaklaşık 10-15 dakika sürmektedir. Teknik olarak vajinal ultrason probu üzerinden ilerletilen iğne ile yumurtalıklara ulaşılmakta ve yumurtalık içinde büyümüş olan folliküllerin sıvıları negatif basınçla dışarıya alınarak tüpe toplanmaktadır. Ardından alınana follikül sıvılarını embriyoloğumuz mikroskop altında değerlendirmekte ve yumurtaları alarak özel kaba aktarmaktadır. İşlem sonrasında 30-45 dakika istirahat ardından hastamız klinikten ayrılabilmektedir.

  • Sperm Hazırlığı Aşaması

Yumurta toplama günü baba adayının sperm üretmesi gerekmektedir. Spermler belli işlemlerden geçirildikten sonra normal şekilli ve hareketli olanlar tek tek seçilmekte ve mikroenjeksiyon (ICSI) yöntemi için kullanılmaktadır.

  • Mikroenjeksiyon Yöntemi (ICSI) veya Klasik Tüp Bebek (IVF) Tedavisi ile Döllenme (Fertilizasyon) Aşaması

Tüp bebek tedavisinde toplana yumurtalar etraflarındaki hücreler temizlenerek mikroskop altında değerlendirilir ve olgun yani matür olanlar döllenmenin sağlanması için işleme alınır. Döllenmeyi sağlayan 2 ana yöntem bulunmaktadır. İnvitro fertilizayon (IVF) ve mikroenjeksiyon (ICSI). ICSI yöntemi ile döllenme oranları daha yüksek olduğu ve çok şiddetli sperm sayı azlığı varlığında da döllenme sağlanabildiği için gebe kalamama nedenlerinden bağımsız olarak her çiftimizde mikroenjeksiyon yöntemini kullanmaktayız.

Mikroenjeksiyon yönteminden sonra ertesi gün yumurtaların döllenme durumlarını tespit etmekte ve döllenmiş olanları takibe almaktayız. Döllenmiş yumurtaları embriyo oluşturma aşamalarında besleyici sıvılar içinde ve inkübatör dediğimiz özel cihazlar içinde takip etmekteyiz. Böylece transfer ya da embriyo dondurma gününe kadar embriyoları vücut içi ısı, nem ve gaz oranlarına benzer ortam sağlayan inkübatörlerde güvenle izleyebilmekteyiz.

  • Embriyo Transferi Aşaması

Gelişen embriyoları günlük değerlendirerek embriyo sayı ve kalitesine göre transfer gününe karar vermekteyiz. Ben genel olarak nakil planladığım embriyo sayısından ez az 1 tane daha fazla iyi kaliteli embriyo varsa transferi 5. gün yani blastokist aşamasında yapmayı tercih etmekteyim. Blastokist aşamasına gitmek rahime tutunma şansı daha yüksek olan embriyoyu daha yüksek doğrulukla seçme imkanı sunmaktadır.

Embriyo transferi yaklaşık 2-3 dakika içinde tamamlanmaktadır. Transfer işlemi sırasında anne adayının idrara sıkışık olması rahimin düzleşmesini sağlamakta ve transfer işleminin daha rahat olmasını sağlamaktadır. Transfer için vajene yerleştirilen muayene aleti yardımı ile rahim ağzı görüntülenmekte ve gerekli temizlik sonrasında kateter içine yüklenmiş olan embriyo, rahim ağzından girilerek rahim içine yerleştirilmektedir. Bu sırada karından yapılan ultrasonografi ile de rahim içinde ilerletilen kateterin ucu gözlenmekte ve yerleştirme için en doğru yer saptanmaktadır.

  • Embriyo Dondurma Aşaması

Tüp bebek tedavisi sonrasında elde edilen embriyolar seçilen tedavi tipine göre rahim içine nakledilebilir ya da dondurularak ileride kullanılması için saklanabilir. Embriyo dondurma sayesinde embriyolar yıllar sonra dahi tekrar deneme ihtiyacı olduğunda kullanılabilmektedir. Embriyo dondurma işlemini blastokist aşamasında yaptığımız ve vitrifikasyon tekniği ile dondurma yaptığımız için çözme sonrasında sağ kalım oranı %99-100 civarında olmaktadır.

  • Gebelik Testi Aşaması

Tüp bebek tedavisinde gebelik testinin yapılma zamanını  transfer gününe göre belirlemekteyiz. Eğer transferi klivaj aşamasında yani 3. gün yapmış isek gebelik testini 11 gün sonra, blastokist aşamasında yapmış isek 9 gün sonra yapmaktayız.

Tüp Bebek Tedavisi Ne Kadar Sürede Tamamlanır?

Tüp bebek tedavisi, seçilen yöntem ve diğer faktörler işin içine dahil edildiğinde bunlara göre farklılık gösterecek süreçlerden oluşur. O yüzden bu konu hakkında kesin bilgiler verilmesi doğru değildir.

Klasik tüp bebek ve taz transfer uygulaması yapılan çiftlerde tedavi yaklaşık 16-18 günde tamamlanmaktadır.

Yumurta Toplama İşlemi Ne Kadar Sürer?

Yumurta toplama işlemi süresi anne adayında gelişen follikül sayısına göre değişmektedir. Normal yumurtalık rezervine sahip olan anne adaylarında yumurta toplama işlemi 10-15 dakikada tamamlanmaktadır.

Sperm kalitesini artırmak için ne yapılabilir?

Dışardan kullanılacak vitamin takviyelerinin ya da hormon ilaçlarının sperm kalitesini arttıracak etkisi bulunmamaktadır. Ancak sigara içiliyorsa bırakılması, beslenmenin düzene sokulması, hazır gıdaların tüketilmemesi ve akdeniz mutfağı ağırlıklı beslenilmesi faydalı olmaktadır.

Transfer Edilen Embriyo Sayısı Nasıl Belirlenir?

Ülkemizde var olan Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik uyarınca, 35 yaş altı kadın yaşı varlığında ilk 2 uygulamada tek, 35 yaş üstü ya da 3. Uygulamadan itibaren ise 2 embriyo nakledilmesi zorunludur.  Bu koşullar dahilinde tedavi sırasında nakledeceğimiz embriyo sayısını belirlemekteyiz.

Embriyo Dondurma Hangi Durumlarda Yapılır?

Taze transfer planlanan yani yumurta toplama yapılan ay transfer planlanan çiftlerde transfer gününde kalan iyi kaliteli embriyolar gelecekte kullanılmak üzere dondurulabilmektedir.

  • Genetik tanı tarama (PGT) planlanan çiftlerde, embriyolardan hücre örneği alındıktan sonra embriyolar dondurulmakta ve genetik analiz sonucu beklenmektedir.
  • Yumurta rezervi az olan çiftlerde öncelikle embriyo biriktirme amaçlı embriyo dondurma yapılabilmektedir.
  • Ayrıca kanser rahatsızlığı olanlarda da fertilite koruyucu yaklaşım kapsamında embriyo dondurulabilmektedir.
  • İlaveten, tedavi sırasında kanama, polip saptanması, hidrosalpenks mevcudiyeti ve çatlatıcı iğne günü progesteron yüksekliği  gibi durum varlığında da embriyo dondurma yapılabilmektedir.

Embriyo Transferinden Sonra Gebelik Testi Ne Zaman Yapılır?

3. gün embriyo transferinde 11 gün, 5. gün embriyo transferinde 9 gün sonra kanda gebelik testi ile gebelik olup olmadığı anlaşılabilmektedir. Gebelik testi gününe kadar gebelik olduğunu gösteren özel bir belirti bulunmamaktadır. Size söylenen günü beklemeniz ve kanda gebelik testi yaptırmanız uygun olacaktır.

İletişim Bilgileri

Yazar: Prof. Dr. Mehtap Polat
Telefon: +90 530 011 41 33
E-Posta: info@mehtappolat.com