Rahim, döllenmiş yumurtanın yerleştiği, gelişip, büyüdüğü kadın üreme organıdır. Bazen kişide doğuştan rahim anomalileri görülebilir. Bunlardan biri de septum yani rahim içi perde olarak bilinir. Bu durum rahmi ikiye bölen bir doku fazlalığı nedeniyle oluşur. Bu doku tıpkı bir perde gibi rahmin içini yukarıdan aşağıya doğru ikiye böler. Bu da rahmin iç kısmının daralmasına ve hacminin azalmasına neden olur.
Septumdaki artık doku miktarı farklı şiddetlerde olabilir. Bazı hastalarda rahmin bir kısmını kaplarken (hafif), bazılarında rahmin tüm boşluğunu kaplayacak şekilde boylu boyunca (şiddetli) yer alabilir. Yani hafif, orta veya ileri düzeyde olabilir.
Rahim İçi Perde (Uterin Septum) Nedir?
Septum (Rahim içi Perde) Nedir? Sorusu pek çok kişi tarafından merak edilen soruların başında gelmektedir. Teşhis ve doğru tedavi için ilk olarak sorunun yanıtını bilmeniz ve uzman bir hekim tarafından muayene edilmeniz gerekmektedir. Rahim içi perde doğuştan var olan rahim gelişim anomalilerinden biridir.
Uterin septum Neden Olur?
Septum, esasen kadınlarda doğuştan var olan bir sorundur. Kız çocuğu anne karnında gelişmeye başladığında, rahim oluşurken, öncelikle çift boynuzlu olan rahim, ilerleyen haftalarda boynuzların birleşmesi ve aradaki dokuların erimesi sonucunda tek boşluklu rahim haline gelir. Bu birleşme tam olamazsa farklı şiddetlerde septum gelişebilir.
Uterin septum Belirtileri Nelerdir?
- Septum, rahim içi perdesi kadınların gelişim dönemlerinde veya üreme dönemlerde bir şikayete yol açmadığı için varlıkları rutin kontrole kadar ya da gebelikte sorun yaşanması safhasına kadar anlaşılmaz. Ancak beraberinde vajinal septum varsa adet kanının dışarı akamamasına bağlı olarak vajen ve rahim içinde kan birikimine ve ağrıya neden olabilir.
- İzole rahim içi perde (septum) varlığında adet kanamasında bir aykırılık gözlenmez.
- Tekrarlayan gebelik kayıplarına, rahim içinde bebeğin pozisyon anormalliklerine, bebekte gelişme geriliğine ya da erken doğuma neden olabilir.
Septum Türleri Boyutları
Septum farklı şiddetlerde görülebilir. Bu nedenle her septum hastasını aynı kabul etmemek gerekir. Septumun şiddetine göre yaklaşım da değişecektir. Bu hususta Amerikan Üreme Tıbbı Derneği (ASRM) 2021 yılında sınıflama sistemini yayınlamıştır. (1)
- Hafif; Rahim içinde hacimsel olarak çok küçük bir alanı kaplar. Gebelikte sorun yaratma ihtimali düşüktür
- Orta; orta düzeyde septum, rahim boşluğunun yaklaşık yarısını etkiler. Düşüklere veya erken doğuma neden olabilir.
- Şiddetli; nerede ise rahmin tamamını kaplar. Erken haftalarda gebelikte düşüklere neden olurken, aynı zamanda erken doğum riskini de belirgin olarak arttırır.
Rahimde Perde (Septum) Olup Olmadığı Nasıl Anlaşılır?
Rahimde perde tanısı vajinal 2 boyutlu ya da 3 boyutlu (3D) ultrasonografi ile, hsiterosalpingografi (HSG) ile, gerekli olgularda MR ya da histeroskopi ile konulabilir.
Ultrasonografi en yaygın kullanılan, kolay tolere edilebilen, radyasyon ve kontrast madde kullanımı gerektirmeyen tanı yöntemidir. Özellikle 3 boyutlu (3D) ultrason sayesinde rahimin dış konturları da net olarak değerlendirilebilir. Böylece uterin didelfis, bicornuat uterus ayrımı da daha doğrulukla yapılabilir.
Rahimde Perde (Septum) Olup Olmadığı Nasıl Anlaşılır?
Ultrasonografi, MR, histerosalpingografi (HSG) gibi tetkik yöntemleri ile hastamızda rahim içi perde (septum) olup olmadığını anlayabiliriz.
Rahimde Perde Olması Doğurganlığı Nasıl Etkiler?
Rahimde görülen septum (rahim içi perde) bazı problemleri de beraberinde getirmektedir. Kişiler tarafından kısırlık sebebi gibi görülebilir. Ama tam anlamı ile kısırlık nedeni değildir. Rahim içi perde olan kadınlar hamile kalabilir. Yani bu durum tamamen bir kısırlık nedeni değildir. Ama rahim içini bölen perde, rahmin daralmasına neden olacağından dolayı düşük veya erken doğum gibi bazı gebelik komplikasyonlarına neden olabilir.
Bazı durumlarda ise rahim içi perdesi, bebeğin gelişimini engellemektedir. Yani bebek büyüdükçe anne rahmine sığamaz ve erken doğum ya da pozisyon anomalileri nedeniyle sezaryen doğuma neden olabilir. Dolayısı ile sık düşük yapan veya erken doğum öyküsü olan kişilerin bu konu ile alakalı doktorundan bilgi alıp, değerlendirilip ardından tedavi sürecine geçilmesini öneririm.
Uterin septumun gebelik kaybına (düşüğe) etkisi var mı?
Uterin septum eğer orta ya da şiddetli düzeyde ise, rahim iç boşluğunu daraltacağı için elde edilen gebelikte düşük riskini arttırabilir.
Rahim İçi Perde Adet Düzensizliğine Neden Olur mu?
Rahim içi perde varlığı adet düzensizliğine yol açmaz.
Uterin Septumu Olan Kadınlarda Tekrarlayan Düşük Riski Var mıdır?
Orta ya da şiddetli uterin septum varlığında düşük riski artmaktadır. Ancak hafif düzeydeki septumlarda çoğunlukla sorun yaşanmamaktadır.
Uterin Septum Tüp Bebek Tedavisini Nasıl Etkiler?
Tüp bebek tedavisi planlayacağımız hastalarımızda önce dikkatli bir fizik muayene ve ultrasonografi değerlendirmesi yapmaktayız. Böylece olası bir rahim ile ilgili gelişim anomalisini fark etmekte ve gerekli ise tedavisini tüp bebek öncesinde planlamaktayız. Bu nedenle uterin septum tespit ettiğimiz hastalarımızda eğer operasyonu gerektirecek şiddette ise histeroskopi ile düzeltimini sağladıktan sonra tüp bebek tedavisine başlamaktayız.
Uterin Septum Ultrason İle Görülebilir mi?
Evet. Tecrübeli bir hekim 2 boyutlu ya da 3 boyutlu ultrasonografi ile rahim içi perde varlığını fark edebilir.
Histerosonografi (HSG) İle Rahim İçi Perde Nasıl Tespit Edilir?
HSG çekimi sırasında verilen opak madde sayesinde öncelikle rahim iç boşluğu görüntülenir. Böylece rahimin iç hatları net olarak görülerek rahim içi perde var ise fark edilebilir.
Uterin Septum Teşhisi İçin Hangi Testler Yapılır?
Uterin septum tanısı seçilen görüntüleme yöntemlerinden biri ile konulabilir. Bu amaçla ultrasonografi, histerosalpingografi (HSG), MR ya da histeroskopi yapılabilir.
Rahim İçi Perde Nasıl Tedavi Edilir?
Rahim içi perde yani septum cerrahi olarak düzeltmeyi gerektirecek şiddette ise histeroskopik yolla etkin bir şekilde tedavi edilebilir. Histeroskopi rahim içine endoskopik yolla girilerek görüntüleme yapılmasını sağlayan endoskopik görüntüleme yöntemidir. Aynı seansta rahim içinde var olan perde özel cihazla kesilerek düzeltilebilir.
Anestezi altında, rahim içine vajinal yolla histeroskop cihazı ile girilerek rahim içi perde tamamen kesilebilir. İşlem septum şiddetine göre 15-20 dakika sürebilir. Karına ve rahime bir kesi yapılmadığı için ayaktan yapılan bir işlemdir ve hastanede kalma gereği yoktur. Yaklaşık 2 ay korunma ardından gebeliğe teşebbüs edilebilir.
Uterin Septum İçin Histeroskopi Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Histeroskopi işlemi hafif anestezi altında yapılır. Öncelikle ofis histeroskopi ile rahim içi görüntülenir ve ardından operatif histeroskopi ile rahim içinde var olan perde kesilerek düzeltilir. Böylece rahim iç boşluğu yeterli hacme kavuşur ve gebelikte düşük ve erken doğum riski belirgin olarak azalır.
Histeroskopik Septoplasti Nedir?
Rahim içi perde yani septumun histeroskopik yolla düzeltilmesi işlemidir.
Rahim İçi Perde Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci Nasıldır?
Histeroskopik yolla yapılan düzeltici operasyon ayaktan yapılan bir işlemdir. Operasyon sırasında hafif anestezi uygulandığı için ağrı duyulmaz. İşlem sonrasında 30-45 dakika dinlenme sonrasında hastamız evine dönebilir. O gün istirahat yeterlidir. Ertesi gün normal hayata dönülebilir. Ancak gebelik için 2 ay beklenilmesini tavsiye ederiz.
Uterin Septum Ameliyatı Sonrası Gebelik Şansı Artar mı?
Uterin septum gebe kalma ihtimalini azaltmaz. Oluşan gebelikte düşük ve erken doğum riskinde artışa yol açabilir. Bu nedenle septumu düzeltici operasyon sonrasında gebe kalma ihtimali değişmez.
Uterin Septum Ameliyatı Riskleri Nelerdir?
Histeroskopik işlemler tecrübe gerektiren özel operasyonlardır. Endoskopik yolla yapılan ve mikrocerrahi prensiplere uyulması gereken bu operasyonda çok dikkatli olunmalıdır. Aksi halde rahimde delinme ya da işlem sonrasında rahim içinde yapışıklık riski olabilir.
Rahim İçi Perde (Uterin Septum) Hamile Kalmayı Zorlaştırır mı?
Rahim içi perde varlığı kendiliğinden gebelik şansını azaltmaz.
Uterin Septumu Olan Biri Normal Doğum Yapabilir mi?
Hafif düzeyde septum varlığında genellikle bebek gelişimi olumsuz etkilenmez ve vajinal doğum yapılabilir. Ancak orta ya da şiddetli septum varlığında bebekte gelişim geriliği, bebek eşi (plasenta) ya da bebekte rahim içinde yerleşim ve pozisyon aykırılığı olabilir. Vajinal doğuma uygunluk açısından hekim tarafından muayene ve değerlendirme yapılması uygun olacaktır.
Uterin Septum Ameliyatı Sonrası Gebelik Ne Zaman Denenebilir?
Histerokopik yolla septumu düzeltici operasyon sonrasında 2 ay korunulmasını öneririz. Ardından gebelik planlanabilir.
Rahim İçi Perde Olanlarda Düşük Riski Nasıl Azaltılır?
Septumun histeroskopik yolla düzeltilmesi rahim iç boşluğunun hacmini arttırır ve böylece düşük riski azaltılabilir.
Rahim İçi Perde Ameliyatı Sonrası Kaç Gün Dinlenmek Gerekir?
Rahim içi perde ameliyatı kapalı teknikle (histeroskopi ile) yapılan bir operasyon olduğu için işlem günü dinlenilmesi yeterlidir. Ertesi gün günlük hayata dönülebilir. Çalışmaya başlanabilir.
Uterin Septum Ameliyatı Sonrası Rahim Duvarı Ne Kadar Sürede İyileşir?
Histeroskopik operasyon sonrasında 2 ay içinde rahim iç duvarı iyileşir.
Ameliyat Sonrası Rahim Filmi (HSG) Ne Zaman Çekilir?
Histeroskopik yolla yapılan septum düzeltici operasyon sonrasında rahim tüp filmi (HSG) çekilmesi zorunlu değildir. Ultrasonografi ve özellikle 3 boyutlu (3D) ultrasonografi ile rahim iç boşluğu net olarak değerlendirilebilir.
Septum Ameliyatı Sonrası Hamilelik Şansı Nasıl Artar?
Septum ameliyatı sonrasında gebelik şansı değişmez.
Ameliyat Sonrası Tekrar Perde Oluşma Riski Var mı?
Septum doğuştan var olan bir gelişim anomalisi olduğu için düzeltici cerrahi sonrasında tekrarlamaz. Kalıcı olarak geçmiş olur.
Uterin Septum İle Çift Rahim (Uterus Didelphys) Arasındaki Fark Nedir?
Uterin septumda rahim içi tek boşluk olarak görünürken ve tek rahim ağzı varken, rahim tepe kısmında artık doku kalmasına bağlı rahim iç boşluğunun daralmasına sebep olan bir durumdur. Uterin didelfiste ise 2 rahim boynuzu ve 2 rahim ağzı (servix) vardır. Hatta bazı hastalarda vajen de çift olabilir. Bu durumda faydası olacağını düşünmediğimiz için karından girilerek yapılan cerrahi düzeltme operasyonunu önermemekteyiz.
Kaynaklar
- Samantha M Pfeifer, Marjan Attaran, Jessica Goldstein, Steven R Lindheim, John C Petrozza, Beth W Rackow, Evan Siegelman, Robert Troiano, Thomas Winter, Andrea Zuckerman, Sarah D Ramaiah. ASRM müllerian anomalies classification 2021.
- Fertil Steril 2021 Nov;116(5):1238-1252. doi: 10.1016/j.fertnstert.2021.09.025.
İletişim Bilgileri
Yazar: Prof. Dr. Mehtap Polat
Telefon: +90 530 011 41 33
E-Posta: info@mehtappolat.com
