T├╝p Bebek

Erkek ─░nfertilitesi ÔÇô Azospermi Nedir?

ERKEK ─░NFERT─░L─░TES─░ – AZOSPERM─░

Azospermi, erke─čin menisinde hi├ž sperm bulunmamas─▒ durumudur. Genel pop├╝lasyonda erkekler aras─▒nda %1 ihtimalle g├Âr├╝l├╝rken, kendili─činden gebe kalamayan ├žiftlerde yap─▒lan de─čerlendirmede %10-15 ihtimalle saptanabilir.┬á

Bir erke─če azospermi tan─▒s─▒n─▒n konulabilmesi i├žin, en az 4-6 hafta ara ile, 2 kez, 2 ila 6 g├╝nl├╝k cinsel perhizli olunan d├Ânemde yap─▒lan sperm analizinde sperm yoklu─čunun saptanm─▒┼č olmas─▒ gerekir.┬á├ľzellikle, menide tek t├╝k spermi olan yani kriptospermi olgular─▒nda, ├žok az say─▒daki sperm direk inceleme ile g├Âr├╝lmeyip, h─▒zl─▒ ├ževirme (santrif├╝j) sonras─▒ ├Ârne─čin incelenmesi ile g├Âr├╝lebildi─činden, analizin t├╝p bebek laboratuvar─▒nda, deneyimli bir elde yap─▒lmas─▒, azospermi ile kriptospermi ayr─▒m─▒n─▒n yap─▒labilmesi a├ž─▒s─▒ndan hayati olacakt─▒r. ├ç├╝nk├╝ bu sayede saptanan az say─▒daki sperm t├╝p bebek tedavisi s─▒ras─▒nda kullan─▒labilir ve erke─če sperm elde etmek i├žin biyopsi yap─▒lmas─▒na gerek kalmayabilir.┬á

Azospermi olgular─▒n─▒ 2 ana ba┼čl─▒kta incelemek yerinde olacakt─▒r;

  • Sperm ta┼č─▒y─▒c─▒ kanallar─▒nda t─▒kan─▒kl─▒─ča ba─čl─▒ geli┼čen azospermi:

Testiste sperm ├╝retiminde sorun yoktur. Ancak spermin testislerden, bo┼čalma sonras─▒nda d─▒┼čar─▒ya at─▒l─▒m─▒na kadar kat etti─či toplay─▒c─▒ kanallarda sorun mevcuttur. Bu problem, ge├žirilmi┼č enfeksiyonlara, travmaya, ge├žirilmi┼č ameliyatlara ya da do─ču┼čtan yoklu─ča ba─čl─▒ olabilir. Genellikle bu olgularda cerrahi yolla d├╝zeltim yap─▒lmas─▒n─▒n ba┼čar─▒s─▒ olduk├ža s─▒n─▒rl─▒ olmaktad─▒r. Ancak t├╝p bebek tedavisi kapsam─▒nda kanallardan (epididimis) ya da testislerden enjekt├Âr ile s─▒v─▒ ├žekilmesi ile (PESA/TESA) etkin bir ┼čekilde sperm elde edilebilmekte ve ejek├╝lat spermine yak─▒n oranlarda d├Âllenme ve gebelik elde edilebilmektedir.┬á

Bu tipte azospermisi olan olgularda do─ču┼čtan var olabilen vas deferens kanallar─▒n─▒n yoklu─čunun tespiti ├Ânemlidir. ├ç├╝nk├╝ bu olgular─▒n bir k─▒sm─▒nda, T├╝rkiyeÔÇÖde de yayg─▒n olan kistik fibrozis rahats─▒zl─▒─č─▒ ya da ta┼č─▒y─▒c─▒l─▒─č─▒ bulunabilmektedir. ├ľzellikle a─č─▒r olgularda ┼čiddetli akci─čer hastal─▒─č─▒ bulgular─▒ verebilen bu hastal─▒k varl─▒─č─▒ a├ž─▒s─▒ndan erke─če ve gerekli hallerde kad─▒na kistik fibrozis mutasyon varl─▒─č─▒ a├ž─▒s─▒ndan de─čerlendirme yapmak ├Ânerilmelidir. E─čer e┼člerde ayn─▒ b├Âlgede mutasyon saptan─▒rsa bebeklerinde kistik fibrozis rahats─▒zl─▒─č─▒ g├Âr├╝lme riski %25ÔÇÖler civar─▒nda olabilece─činden, bu durumda Preimplantasyon Genetik Tan─▒ (PGT-M) yapma gere─či olabilecektir. Detayl─▒ bilgiye┬á┬áPreimplantasyon Genetik Tan─▒ (PGT-M)┬ámakalemden ula┼čabilirsiniz.

T─▒kay─▒c─▒ olmayan┬áazospermi┬áolgular─▒nda, kanallardan enjekt├Âr ile ├žekilen s─▒v─▒da (PESA, TESA) sperm bulunma ihtimali neredeyse %100ÔÇÖler civar─▒nda oldu─ču i├žin, i┼člemi yumurta toplama g├╝n├╝ yapmay─▒ tercih etmekteyiz. Bu yolla al─▒nan spermlerle d├Âllenme ve gebelik oranlar─▒ neredeyse meni spermine yak─▒n oranlarda olmaktad─▒r.┬á

  • Testislerde yap─▒m yetersizli─čine ba─čl─▒ geli┼čen azospermi;

┬áBu olgularda testislerden sperm ├╝retiminde yetersizlik vard─▒r. Bu durum ya testiste ├╝retimi┬áengelleyecek genetik problem varl─▒─č─▒ gibi bir┬á┬ásoruna ya da daha nadiren g├Âr├╝len, beyindeki hipotalamus ve hipofiz bezinden salg─▒lanan hormonlar─▒n (GnRH, FSH ve LH) yetersizli─čine ba─čl─▒ testislerin sperm ve testosteron ├╝retiminin olmamas─▒na ba─čl─▒ olarak geli┼čebilmektedir ki bu olgular─▒ hipogonadotropik hipogonadizm olarak tan─▒mlamaktay─▒z. T─▒kay─▒c─▒ olmayan azospermi hastalar─▒n─▒n %2-5ÔÇÖinde bu rahats─▒zl─▒k saptanmaktad─▒r.┬á

Hipogonadotropik hipogonadizm saptanan olgularda d─▒┼čardan verilen FSH, hCG i├žerikli ila├ž tedavisinin┬á┬ásperm yap─▒m─▒n─▒ uyar─▒c─▒ etkisi olabilmektedir. Bu sayede meniye sperm at─▒m─▒ olmas─▒ ile, t├╝p bebek tedavisinde cerrahi yolla sperm elde edilmesine gerek kalmaks─▒z─▒n, meni spermi ile tedavi yap─▒lmas─▒ sa─članabilmektedir. Hatta baz─▒ hastalarda normal sperm say─▒ ve hareketlili─čine ula┼čmak ve kendili─činden gebelik elde edilmesi de s├Âz konusu olabilmektedir.

Yukar─▒da bahsetti─čimiz nadir g├Âr├╝len hipogonadotropik hipogonadizm olgular─▒ d─▒┼č─▒nda kalan erkeklerde, d─▒┼čardan verilen ├že┼čitli hormon i├žerikli ila├žlar─▒n, vitaminlerin, antioksidanlar─▒n ve yap─▒lacak operasyonlar─▒n sperm ├╝retimini artt─▒r─▒c─▒ ya da biyopsi (TESE) i┼člemi sonras─▒nda sperm elde edilme ihtimalini artt─▒r─▒c─▒ etkileri yoktur. Bu grup olgularda ├Âncelikle mutlaka kromozom analizi ve Y kromozom noksanl─▒k yani mikrodelesyon analizi yap─▒lmal─▒d─▒r.

Azospermisi olan bu hastalarda %10-15 ihtimalle kromozomlarda yap─▒sal ya da say─▒sal anormallikler g├Âr├╝lebilmektedir. Bu sorunlar i├žinde en s─▒k g├Âr├╝leni Klinefelter SendromuÔÇÖdur. Klinefelter SendromuÔÇÖna sahip olan erkeklerde kromozom dizilimi 47,XXY ┼čeklindedir. Ancak bu olgularda da mikroskop e┼čli─činde TESE (mikro-TESE) yap─▒lmas─▒ ile %55-57ÔÇÖler civar─▒nda sperm elde edilebilmekte ve t├╝p bebek tedavisi ile gebelik yakalanabilmektedir. Biz de┬á┬áD├╝nyaÔÇÖda 3. en geni┼č seriyi i├žeren tecr├╝bemizi ve sonu├žlar─▒m─▒z─▒┬á┬áy─▒llar ├Ânce yurtd─▒┼č─▒ sayg─▒n bir dergide yay─▒nlad─▒k.┬á

─░laveten bu grup hastalarda yap─▒lan kromozom analizi sonras─▒nda, kromozomlarda kopma ve yer de─či┼čtirme yani translokasyon durumu da tespit edilebilir. B├Âyle bir tan─▒ varl─▒─č─▒nda,┬á┬ábu olgularda t├╝p bebek tedavisine ilaveten, Preimplantasyon Genetik Tarama (PGT-SR) yapma gere─či de do─čacakt─▒r.┬á

Y kromozomunda AZF-a, b ve c b├Âlgesinde kay─▒p varl─▒─č─▒na bak─▒lmas─▒ da ├Âzellikle AZF-a ve b b├Âlgesinde noksanl─▒k (delesyon) saptanan olgularda, mikro-TESE y├Ântemi ile dahi sperm elde edilme ihtimalinin yoka yak─▒n oldu─čunun tespiti ve ├žifti bilgilendirmek a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemli olacakt─▒r.┬á

Mikro-TESE

Mikro-TESE, testislerin (erke─čin hayalar─▒n─▒n) mikroskop alt─▒nda de─čerlendirilmesi ve ard─▒ndan her iki testisten milimetrik boyutta par├žalar al─▒narak sperm varl─▒─č─▒ a├ž─▒s─▒ndan de─čerlendirilmesi y├Ântemidir. ─░┼člem hemen daima lokal anestezi ile uygulanabilmekte ve 30-45 dakika s├╝rmektedir. ─░┼člem sonras─▒nda 1 saat dinlenme ard─▒ndan hastam─▒z klini─čimizden ayr─▒labilmektedir.┬á

T─▒kay─▒c─▒ olmayan tipte azospermi varl─▒─č─▒nda, mikroskop e┼čli─činde, her iki testis detayl─▒ de─čerlendirilmekte ve ├žoklu noktadan milimetrik boyutta ├Ârnekler al─▒narak laboratuvarda embriyolo─čumuz taraf─▒ndan de─čerlendirilmektedir. Bu noktada, al─▒nan dokular─▒n yeterince taranabilmesi i├žin yeterli zaman olmas─▒ ├Ânemli oldu─čundan ve sperm bulunamama durumunda gereksiz yere yumurta toplama i┼člemi yap─▒lmamas─▒ a├ž─▒s─▒ndan, yumurta toplama g├╝n├╝nden bir g├╝n ├Ânce mikro-TESE i┼člemini yapmaktay─▒z. ├ľzellikle mikro-TESE yap─▒l─▒rken, i┼člemi yapan ├╝rolo─čun deneyimli olmas─▒, sperm yap─▒m─▒ testisin bazen sadece ufak bir b├Âl├╝m├╝nde var olabilece─či i├žin, mikroskop ile incelenip, sperm ├ž─▒kma ihtimali y├╝ksek olabilecek dolgun t├╝b├╝llerin oldu─ču yerden ├Ârnek al─▒nmas─▒ ba┼čar─▒ ┼čans─▒n─▒ artt─▒racakt─▒r. Bu nedenle i┼člemi yapan ki┼činin mesleki deneyimi ve bu alandaki tecr├╝besi hayati ├Ânemlidir.┬á

Mikro-TESE y├Ântemi ile elde edilen sperm, az say─▒da oldu─ču,┬á┬átaze olarak kullanmak istememiz ve donma-├ž├Âzme sonras─▒ kay─▒p ya┼čanabilece─či i├žin, azospermi olgular─▒nda hemen daima, kad─▒n─▒n yumurtal─▒k uyar─▒m─▒n─▒ yap─▒p, yumurta toplama g├╝n├╝nden bir g├╝n ├Ânce mikro-TESE i┼člemi yapmay─▒ tercih etmekteyiz. Mikro-TESE uygulamas─▒ ile %50-55 oran─▒nda sperm elde edebilmekteyiz. Hat─▒rlatmak isterim ki mikronejkesiyon i┼člemi i├žin sadece olgunla┼čm─▒┼č, t├╝m geli┼čim a┼čamalar─▒n─▒ tamamlam─▒┼č spermler kullan─▒labilmektedir. Birkez sperm elde edilebildi ise tekrarlayan TESE uygulamalar─▒nda sperm bulunma ┼čans─▒ %90ÔÇÖlara kadar y├╝kselmektedir.

─░yi bir elde, ├žoklu noktadan ├Ârnekleme al─▒narak yap─▒lm─▒┼č mikro-TESE i┼člemi sonras─▒nda sperm bulunamad─▒ ise, maalesef tekrar deneme ├Ânermemekteyiz. Ancak tekli noktadan biyopsi al─▒nd─▒ ise, mikroskop e┼čli─činde yap─▒lmad─▒ ise tekrar deneme ├Ânerilebilir.┬á

─░lgili Makaleler

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir

Ba┼ča d├Ân tu┼ču
Telefon ─░leti┼čim Instagram ─░leti┼čim Whatsapp ─░leti┼čim