Aşılama tedavisi, çeşitli yumurtalık uyarıcı ilaçlar ile yumurta gelişiminin sağlanması ardından, kadının yumurtlama zamanında eşin sperminin yıkanarak hareketli, konsantre spermin rahim içine nakledilmesi işlemidir. Çiftin sağlıklı bir bebek dünyaya getirebilmesi için uzman gözlemi altında, ilaç tedavisiyle birlikte uygulanmaktadır.

Aşılama (İnseminasyon) Kimlere Uygulanır?

Aşılama tedavisi kendiliğinden gebelik elde edemeyen,  anne adayında tüplerde sorun olmayan, 35 özellikle 30 yaş altında olanlarda ve baba adayında normal ya da normale yakın sayı ve hareketlilikte sperm değerleri bulunan çiftlerde uygulanabilir.

Aşılama Hangi Durumlarda Uygulanır?

 Aşılama tedavisinin uygulanabildiği durumlar;     

  • Anne adayının yaşı 35 yaş altında ise,
  • Açıklanamayan infertilite varlığında, yani eşlerde bir problem saptanmadığı halde gebelik elde edilemiyorsa,
  • Hafif düzeyde sperm sayı ve hareketlilik düşüklüğü varlığında,
  • Kadına ya da erkeğe ait faktörler nedeniyle cinsel işlev bozukluğu (vajinismus, cinsel isteksizlik, sertleşme sorunu) varlığında,
  • Kadında yumurtalama sorununa yol açan Polikisitik Over Sendromu (PCOS) gibi bir yumurtlama sorunu varlığıdır.

Aşılama (İnseminasyon) Neden Yapılır?

Aşılama tedavisi yumurta gelişimi ve yumurtlamayı sağlamanın ardından baba adayının ürettiği spermin çeşitli hazırlık aşamalarından geçirilmesinin ardından rahime enjekte edilmesi ile yapılmaktadır. Amaç yumurtlama zamanında yumurta ile spermin karşılaşma olasılığının arttırılmasıdır.

Aşılama Yöntemleri

Aşılamada ilk basamak yumurta gelişiminin sağlanmasıdır. Bu amaçla hapla gelişim sağlanabileceği gibi, iğne şeklinde ilaçlarla da gelişim sağlanabilir. Amaç 1 ya da 2 tane yumurta kesesi büyümesinin sağlanmasıdır. Daha fazla yumurta gelişimi kontrolsüz çoğul gebelik riski yaratacağı için kaçınılmalıdır.

Yumurta kesesi istenen boyuta gelince yumurtlama sağlanır ve ardından sperm hazırlığı yapılır. Sperm hazırlığının tüp bebek laboratuvarında embriyolog tarafından uygun şekilde yapılması ile hareketli ve konsantre spermler elde edilir ve rahim içine yumuşak bir kateter ile nakledilir.

Aşılama tedavisi boyunca hiçbir aşamada ağrı verici bir işlem bulunmamaktadır. Aşılama tamamen ayaktan yapılan, hastanede yatmayı gerektirmeyen bir tedavi yöntemidir.

Aşılama Tedavisinin Zararı Var mı?

Aşılama tedavisi eğer üreme alanında eğitimli ve tecrübeli bir hekim tarafından yapılırsa anne adayı için bir risk taşımaz. Ancak kontrolsüz yüksek dozla yumurtalık uyarımı yapılır ve 2’den daha fazla yumurta gelişimi olursa üçüz, dördüz vb kontrolsüz çoğul gebelik oluşma riski ve aşırı uyarım sendromu (OHSS)  yani vücutta şişlik, nefes darlığı gibi yan etkilerin görülme riski artacaktır. O nedenle tedavinin tecrübeli bir elde yapılması başarı ve emniyet açısından önemlidir.

Aşılama Tedavisi Öncesi Erkek Tetkikleri

Erkeğe ilk yapılması gereken test 2-6 günlük cinsel perhizli olunan bir dönemde sperm analizi yapılmasıdır. Analiz ile sperm sayı ve hareketliliği değerlendirilir. Aşılama tedavisinin başarılı olabilmesi için önerilen, ileri hareketli sperm sayısının 10 milyondan fazla olmasıdır. Bundan daha düşük değerlerde aşılama tedavisinin başarı şansı düşecektir.  İlaveten gerekli hallerde ürolojik açıdan muayene de planlanabilir.

Aşılama Tedavisi Öncesi Kadın Tetkikleri 

Öncelikle anne adayının öz geçmişinin detaylı olarak öğrenilmesi (geçirilmiş hastalıklar, operasyon öyküsü, gebe kalamama süresi, daha önce gebelik oldu ise nasıl sonuçlandığı, yaşı) önemlidir.

Gebeliğe hazırlık kapsamında jinekolojik açıdan değerlendirilmeli, muayenesi yapılmalı ve gebelik öncesi rutin tarama testleri planlanmalıdır. Bu kapsamda tiroit fonksiyon testleri, enfeksiyon tarama testleri, şeker düzeyi ölçümü, bazı vitamin düzeylerinin değerlendirilmesi ve kan sayımı yapılması önerilir.

Testler sonucunda bir aykırılık saptanması  durumunda ona uygun tedavi planlaması yapılır. İlaveten folik asit desteği başlanması da oluşacak gebelikte bebeğin beyin ve omurga gelişimi açısından önemlidir.

Aşılama İşlemi Nasıl Yapılır? 

Aşılama tedavisinin yapılabilmesi için öncelikle adetin 2. ya da 3. günü itibari  ile seçilen şema ve dozda yumurta geliştirici ilaçlara başlanır. Yaklaşık olarak 8-10 gün ilaç kullanımı süresince yumurtalıklarda büyüyen yumurta kesesi (follikül) takip edilir. Hedeflenen 1 ya da 2 yumurta kesesi (follikül) geliştirilmesidir. Folliküller istenen boyuta ulaşınca çatlatıcı iğne yapılır ve tam yumurtlama zamanına denk gelecek şekilde aşılama işlemi planlanır.

Aşılama günü erkeğin mastürbasyon ile ürettiği spermler yıkanır ve uygun işlemler sonrasında hareketli, konsantre spermler elde edilir.

Aşılama işlemi sırasında rahim açısının düzelmesi için kadının idrara sıkışık olması gereklidir. Anestezi gereği yoktur. Vajene yerleştirilen bir spekulum ile rahim ağzı görüntülenir ve katetere yüklenmiş hareketli spermler, rahim ağzından geçilerek rahim içine nakledilir. Yaklaşık 1 ile 2 dakika süren bu işlem sonrasında anne adayı 30 dakika istirahat ettikten sonra kliniğimizden ayrılabilir ve günlük hayatına devam edebilir.

Aşılama tedavisi sonrasında kullanacağınız destek ilaçlar hekiminiz tarafından planlanır. Aşılama işleminden 14 gün sonra kanda gebelik testi yapılarak gebelik olup olmadığı anlaşılabilir.

Aşılamada Tutma Oranı Yüzde Kaçtır?

Aşılama tedavisi her çift için uygun bir tedavi yöntemi değildir. Özellikle kadın yaşının 30 yaş altında olduğu çiftlerde, gebe kalamama süresi uzun olmayan açıklanamayan infertilite varlığında, yumurtlama problemi  (polikistik over sendromu, hipogonadotropik hipogonadizm vb) olanlarda, en az 1 tane açık tüp varlığında, eşin sperm değerlerinin normal ya da hafif düşük olduğu çiftlerde aşılama yapılabilir.

Ancak kadın yaşı ilerledikçe, çiftin gebelik elde edemediği süre arttıkça ve sperm değerlerinde düşüklük varsa aşılama ile başarı şansı düşecektir. 

Aşılama tüp bebek tedavisi öncesi uygun koşulları olan çiftlerde tercih edilebilen bir tedavi yöntemidir. 20’li yaşlarda, ilave sorunu olmayan, düzenli adet gören bir kadında aşılama tedavisi ile gebelik şansı %17 civarında iken, yumurtlama problemi varlığında aşılama yapıldığında gebelik ihtimali %22-25 civarında olabilmektedir.

Ancak kadın yaşı özellikle 35 yaş üstünde ise, açıklanamayan infertilite varlığında gebe kalamama süresi 2-3 yıldan daha uzunsa, sperm değerleri düşükse başarı şansı daha düşük olacaktır.

İletişim Bilgileri

Yazar: Prof. Dr. Mehtap Polat
Telefon: +90 530 011 41 33
E-Posta: info@mehtappolat.com