Genel kabul edilen görüş doğumdan sonra yumurtalıktan yeni yumurta üretilemediğidir. Bu nedenle kadın yaşı ilerledikçe yumurta sayısı azalmaktadır. Kadında yumurtalık rezervini yani çoklu yumurta gelişim yeteneğini belirlemekte kullandığımız bazı testler bulunmaktadır. Bunlar FSH, AMH ve ultrasonda antral follikül sayımıdır. Yumurtalık rezervinin düzeyi bir kadının gebe kalma potansiyeli hakkında bilgi vermez ancak yumurta havuzu yani yumurta sayısı hakkında fikir verir.
AMH Testi (Yumurtalık Rezervi Değerlendirmesi) Testi Nedir?
AMH testi kadının yumurtalık rezervini anlamamızı sağlayan bir kan testidir. Bu sayede anne adayının yumurta sayısı hakkında fikir sahibi olabiliriz.
AMH Testi Hangi Durumlarda Yapılır?
Bebek sahibi olmak isteyen ve kendiliğinden gebelik elde edemeyen çiftlerde ilk değerlendirmede anne adayının detaylı öyküsünü almakta ve ultrasonografik değerlendirme ile de rahim ve yumurtalıkları gözden geçirmekteyiz. Bu değerlendirme sırasında yumurtalıklarda yer alan 2-9 mm çapındaki antral follikül dediğimiz potansiyel yumurta hücrelerini sayarak ta yumurtalık rezervi hakkında bilgi sahibi olmaktayız.
Ancak yumurtalık yerleşimi nedeniyle, yumurtalıkta kist varlığı ya da kilo fazlalığı nedeniyle eğer yumurtalığı net olarak görüntüleyemezsek bu durumda yumurtalık rezervi hakkında net bilgi sahibi olabilmek için AMH testi yapabiliriz. Ben günlük pratiğimde eğer yumurtalıkları net olarak görüyorsam bu durumda rutinde her hastamda AMH testi yapmıyorum.
AMH Hormonu Nedir?
AMH hormonu, transforming growth faktör B ailesine mensup bir proteindir. Yumurtalıklardaki büyüyen folliküllerden salgılanır. Bu nedenle düzeyi yumurtalık rezervi hakkında direk bilgi vermektedir.
AMH seviyesi kadının gebe kalıp kalamayacağını göstermez. Ancak çoklu yumurta gelişimi ile ilerleyen tüp bebek tedavisinde, tek bir yumurtalık uyarımı ile elde edilecek yumurta sayısı ve gebelik potansiyeli hakkında bilgi verir. Değer ne kadar düşükse gebelik ihtimali de o nispette azalır.
AMH Yumurtalık Rezervi Değerlendirme Testi Neyi Ölçer?
AMH testi anne adayının yumurtalık rezervi hakkında bilgi verir. Yumurta kalitesini göstermez. Bu nedenle aslında gebe kalma potansiyeli hakkında bilgi verici değildir. AMH düzeyi düşük olsa da ilave sorun yoksa kişi kendiliğinden de gebe kalabilir.
AMH Testi Kimlere Yapılır?
AMH testi, bebek sahibi olamama nedeniyle başvuran bir çiftte, yumurtalık rezervini anlamak için yaptığımız rezerv belirleyici testlerden biridir.
Rutinde her hastamızda yapmıyoruz ancak özellikle kilo fazlalığı ya da geçirilmiş ameliyatlar ve yapışıklık nedeniyle yumurtalıkları net olarak değerlendiremediğimiz hastalarımızda, yumurtalıklarda kist varlığı nedeniyle antral follikülleri net sayamadığımız ve bu nedenle rezervi net olarak anlayamadığımız durumlarda bu testi yapmayı tercih ediyoruz. İlaveten yumurtalıklara yönelik yapılacak ameliyatlar öncesinde de, yumurtalık rezervini dokümante etmek için yapılabilir.
AMH Testi Hangi Yaş Aralıklarında Yapılmalıdır?
AMH testini yapmak için özel bir yaş aralığı bulunmamaktadır. Tıbbi gereklilik halinde yapılabilir.
AMH Testi Neden Tüp Bebek Tedavisi Öncesinde İstenir?
AMH testinin tüp bebek öncesinde mutlak yapılma zorunluluğu yoktur. Gereklilik halinde hekiminiz planlayacaktır.
Yumurtalık Rezervini Öğrenmek İsteyenler İçin AMH Testi Yeterli Midir?
Yumurtalık rezervini belirlememiz için en güvenilir 2 yöntem kanda AMH testi yapılması ve ultrasonografi ile yumurtalıklarda yer alan 2-9 mm büyüklüğündeki antral folliküllerin sayımıdır.
Her iki yöntem de birbirine yakın doğruluk ve güvenilirlikle yumurtalık rezervini anlamamızı sağlar. Ben günlük pratiğimde özellikle antral follikül sayımı ile rezervi belirlemekteyim. Ancak bu sayımı net olarak yapamıyorsam o zaman AMH testini istemekteyim.
AMH Testi Nasıl Yapılır?
AMH testi kan alınarak yapılan bir testtir. Avantajı yapılması için adetle ilgili özel bir zamanlama yapılmasına gerek olmamasıdır. Siklusun herhangi bir döneminde yapılabilir.
AMH Yumurtalık Rezervi Değerlendirme Testi İçin Aç Olmak Gerekir Mi?
AMH testi yapılırken aç ya da tok olmak fark etmez. Günün herhangi bir saatinde yapılabilir.
AMH Testi Hangi Gün Yapılmalı?
AMH testi siklusun herhangi bir zamanında yapılabilir. Adetli olup olmamak düzeyleri etkilemez.
AMH Testi Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?
AMH testi sonucu bir kadının yumurta sayısı hakkında bilgi verir. Yani tüp bebek gibi tedavilerde yaklaşık alınabilecek yumurta sayısını ön görmemizi sağlar ve kullanacağımız yumurta büyütücü ilaç dozlarını buna göre belirleyebiliriz. Ancak AMH düzeyi yumurta kalitesi hakkında bilgi vermez. Bu nedenle bir kadının gebe kalma şansı açısından yol gösterici değildir.
Düşük AMH Değeri Ne Anlama Gelir?
AMH düzeyinin 4 ng/ml üzerinde olması yumurtalık rezervinin yüksek olduğunun göstergesidir. 2-4 ng/ml düzeyler normal rezervin göstergesidir. 1-2 ng/ml düzeyler alt normal rezervi gösterirken, 1ng/ml altı değerlerde rezervin düşük olduğunu söyleyebiliriz. Düzeyin düşük olması bir kadının çoklu yumurta üretme kapasitesinde azalma olduğunun göstergesidir.
Yüksek AMH Değeri Ne Anlama Gelir?
AMH düzeyinin 4 ng/ml üzerinde bir seviyede olması anne adayının yumurta rezervinin yüksek olduğunun göstergesidir ve kadının yumurtalık uyarıcı ilaçlarla çoklu yumurta üretme kapasitesinin yüksek olacağı anlamına gelir. Tedavi planı buna göre yapılmalıdır. Ancak yumurta kalitesi açısından bir gösterge değildir.
AMH Yüksekliği Polikistik Over Sendromu (PKOS) İle İlişkili Midir?
Polikistik over sendromunda (PKOS) yumurtalıklarda çokça yumurta bulunmaktadır. Bu nedenle PKOS varlığında rezerv yüksek olduğu için AMH düzeyi de çoğunlukla 4ng/ml üzerinde yani yüksek olmaktadır.
AMH Testi Sonucu Düşük Çıkanlar İçin Yumurta Dondurma Önerilir Mi?
AMH düzeyi yumurtalık rezervi hakkında bilgi verdiği için düzeyin düşük olması yumurta sayı azlığı olduğu anlamına gelir. Bu durumda seviye 1 ng/ml altında ise, şu an bebek sahibi olunması planlanmıyorsa ve hastamız bekarsa yumurta dondurmayı doğurganlığı korumak için önermekteyiz.
Çünkü yumurta sayısı zamanla daha da azalacağı için ve vereceğimiz hiçbir tedavi ile takviye yumurta sayısını arttıramadığı için yumurta dondurmak ilerde bebek sahibi olunmak istendiğinde gebelik ve doğum imkanı sağlamaktadır.
AMH Seviyesi Tüp Bebek Başarısını Nasıl Etkiler?
AMH seviyesi tüp bebek tedavisi sonrasında elde edeceğimiz yumurta sayısını etkiler. Düzey ne kadar yükse, yumurtalık uyarımı sonrasında o kadar fazla yumurta elde edebiliriz. Tüp bebek tedavisinde elde ettiğimiz yumurta sayısı arttıkça daha fazla embriyo elde edebiliriz ve sonuçta iyi kaliteli çokça embriyoya ulaşabiliriz. Bu da bir yumurtalık uyarımı sonrasında hem transfer hem de dondurma için kaliteli embriyolara ulaşmamıza olanak tanır.
AMH Seviyesi Doğurganlığı Nasıl Etkiler?
AMH seviyesi bir kadının doğurganlık düzeyini göstermez. Seviyenin düşük olması bir kadının gebe kalamayacağı anlamına gelmez. Bu nedenle bebek isteği varlığında AMH düzeyi düşük olanlarda eğer bebek isteği yeni başladı ise ve ilave gebeliğe engel sorun yoksa bir süre kendiliğinden gebelik için denemelerini öneririz. Ancak zaman değerli olduğu için çok fazla vakit kaybedilmemesini akılda tutmak kaydı ile.
AMH Testi Erken Menopozu Gösterir mi?
AMH testinin düşük seviyede olması kişinin erken menopoza gireceği anlamına gelmez ancak yaşıtlarına göre menopoza daha erken girmesi açısından riskini yükseltir (1). AMH düzeyi menopoza girme yaşı hakkında bilgi vermez.
AMH Testi Güvenilir mi?
AMH testi yumurtalık rezervini belirlemekte kullanılan en güvenilir testlerden biridir.
AMH Seviyesi Bir Kadının Kaç Yaşında Menopoza Gireceğini Gösterir mi?
Hayır. Sadece AMH düzeyi düşük olanlarda menopoza girme yaşının daha erken olması açısından riskin arttığını söyleyebiliriz. Ancak menopoza girme yaşını ön göremeyiz.
AMH Testi Tüp Bebek Tedavisinde Nasıl Kullanılır?
AMH testi sonucu tüp bebek tedavisinde elde edilecek yumurta sayısının ön görülmesine yardımcı olur. AMH düzeyi hastamızın yumurtalık rezervini anlamamızı sağlar ve bu sayede tedavi planını yapabiliriz. Özellikle rezervi yüksek olanlarda uygun ilaç dozunun seçilmesi ve aşırı uyarım sendromunu önleyecek önlemlerin alınması tedavi emniyetini ve başarısını arttıracaktır.
AMH Seviyesini Artırmak İçin Hangi Takviyeler Önerilir?
AMH düzeyi verilecek hiçbir takviye ya da ilaçla arttırılamaz. PRP ya da eksozom tedavilerinin de yumurta sayısını ve dolayısı ile AMH düzeyini arttırıcı etkisi bulunmamaktadır.
Kaynaklar
- Scott M Nelson1,2,3 , Susan R Davis4,5, Sophia Kalantaridou6 , Mary Ann Lumsden1,7 , Nick Panay8 , Richard A Anderson9 . Anti-Müllerian hormone for the diagnosis and prediction of menopause: a systematic review. Hum Reprod Update. 2023 May 2;29(3):327-346. doi: 10.1093/humupd/dmac045
İletişim Bilgileri
Yazar: Prof. Dr. Mehtap Polat
Telefon: +90 530 011 41 33
E-Posta: info@mehtappolat.com
