Gebeliğin oluşabilmesi için kadında yumurtlamanın olması, erkekte de yeterli sperm üretiminin olması gerekir. Erkekte sperm sayı, hareketlilik ve şekilsel değerlendirmenin yapıldığı teste sperm testi (spermiogram) denilmektedir

Sperm Testi (Spermiogram) Nedir ve Neden Yapılır?

Sperm testi erkek üreme hücrelerinin sayı hareketlilik ve şekilsel durumları ile ilgili değerlendirme yapmamızı sağlayan bir testtir. Erkeğin mastürbasyon yoluyla boşaldığı sıvıdaki sperm hücreleri mikroskop altında değerlendirilir ve sonuçlar raporlanır.

Bebek isteği olan ve belli bir süre denemeye rağmen (35 yaş altında 1 yıl, 35 yaş üstünde 6 ay) gebelik elde edilememiş çiftlerde, daha önceden kemoterapi radyoterapi gibi sperm üretimine olumsuz etkide bulunabilecek tedaviler görmüş olan erkeklerde ya da testislere yönelik ameliyat (varikosel, inmemiş testis operasyonu vb)  geçirmiş olanlar da kontrol amaçlı yapılabilir.

Sperm Örneği Nasıl Verilir?

Sperm analizi yapılacağı gün erkeğin 2-6 gün aralığında cinsel perhizli olması önerilir. Masturbasyon yolu ile üretilen meni( boşalma sonrası dışarı çıkan sıvı) laboratuvarda verilen kaba bırakılır ve laboratuvar personeline teslim edilir.

Örnek Verme Sırasında Nelere Dikkat Edilmelidir?

Testin yapılacağı laboratuvarda, erkeğe verilen kabın içine masturbasyon yolu ile boşalması sonrasında elde edilen boşalma sıvısı mikroskop altında incelenir.

  • Örnek üretilirken sabun ya da kayganlaştırıcı jel kullanılmamalıdır
  • Üretilen meninin tamamı kabın içine alınmalıdır
  • Kabın içine dokunulmamalıdır

Sperm Testi ile Hangi Özelliklere Bakılır?

Sperm testi analizi ile

  • Üretilen meni miktarına
  • Renk, koku ve PH’sına
  • ml deki sperm sayısına
  • Toplam hareketliliğe
  • Hareketli spermlerin hızlı ileri hareketli, yavaş ileri hareketli ve yerinde hareketli oranlarına
  • Normal morfolojiye yani baş, boyun kuyruk yapısına sahip sperm oranına bakılır ve bir rapor hazırlanır

Kimler Spermiyogram Testi Yaptırmalıdır?

Sperm testi yapılmasını önerdiğimiz durumlar;

  • Bebek isteği olan ve bir süre denemeye rağmen gebelik elde edemeyen çiftlerde. (35 yaş altında 1 yıl, 35 yaş üstünde 6 ay denemeye rağmen gebelik olmadı ise),
  • Erkeğe daha önce herhangi bir rahatsızlığı nedeni ile kemoterapi ya da radyoterapi uygulanmış ise,
  • Testislerden bir enfeksyon (orşit vb) geçirdi ise,
  • Testislerden bir operasyon geçirme öyküsü varsa (İnmemiş testis, varikosel vb),
  • Erkek tipi tüylenmede azlık varsa ya da hormon düzeylerinde aykırılık saptandı ise

Normal Sperm Değerleri Nelerdir?

Dünya Sağlık örgütünün (WHO) 2021 yılında güncellediği ve sperm parametreleri için önerdiği referans değerleri (1);

  • Volüm: 4 ml
  • Sperm sayısı (konsantrasyon): >16 milyon/ml
  • Toplam sperm sayısı: >39 milyon
  • Sperm hareketlilik oranı:  >%42
  • İleri hareketli (progresif) sperm oranı: >%30
  • Normal form oranı: >%4 şeklindedir.

Sonuçları bu referans değerlerine göre yorumlamaktayız.

Spermiogram Testi Öncesinde Kaç Gün Cinsel Perhiz Yapılmalıdır?

Sperm testi öncesinde 2-6 günlük cinsel perhizli olunması önerilir

Test Sonucunu Etkileyebilecek Faktörler Nelerdir?

Perhiz süresinin 2-6 gün aralığında olmaması, örnek üretilirken sperm üzerine toksik etkide bulunabilecek kayganlaştırıcı jel ya da sabun kullanılması, örneğin tamamının kaba bırakılmaması test sonucunu etkileyebilir

Sperm Örneği Evde Verilebilir mi? Evden Getirilecekse Nelere Dikkat Edilmeli?

Sperm örneğinin testin yapılacağı laboratuvarda üretilmesi en doğru sonuçların alınmasını sağlar. Çünkü örnek üretildikten sonra dış ortam şartlarına maruz kalması sperm hareketlilik ve canlılık oranlarını etkileyebilir. Buna rağmen eğer laboratuvarda sperm üretilemiyor ise örnek ev ortamında üretilip test için laboratuvara ulaştırılabilir. Ancak böyle bir durumda olabildiğince hızlı bir şekilde ve soğuktan etkilenmeyecek şekilde laboratuvara ulaştırılması sağlanmalıdır.

Sperm Testi Analiz Sonuçları Ne Zaman Çıkar?

Sperm testi sonuçları örneğin üretildiği gün raporlanır

Spermiogram Testi Sonuçları Nasıl Yorumlanır?

Dünya Sağlık örgütünün (WHO) 2021 yılında güncellediği ve sperm parametreleri için önerdiği referans değerleri (1);

  • Volüm:                                                          4 ml
  • Sperm sayısı (konsantrasyon):                  >16 milyon/ml
  • Toplam sperm sayısı:                  >39 milyon
  • Sperm hareketlilik oranı:                >%42
  • İleri hareketli (progresif) sperm oranı: >%30
  • Normal form oranı: >%4 şeklindedir.

Sonuçları bu referans değerlerine göre yorumlamaktayız.

Analiz Raporuda Yer Alan Terimler Ne Anlama Gelir?

Normospermi; sperm sayı, hareketlilik ve normal şekilli sperm oranının normal değerler aralığında olması

Oligospermi; Sperm sayısında azlık olması

Astenospermi, Sperm hareketlilik oranlarında azlık olması

Teratospermi: Normal şekilli sperm oranında düşüklük olması

Oligoastenoteratospermi: Spermlerde sayı, hareket ve normal şekilli sperm oranında düşüklük

Azospermi: Menide (erkeğin dışarı boşalma sıvısında) hiç sperm hücresi görülmemesi

Globospermi: Spermin baş kısmında  döllenmeyi sağlayan akrozom yapısının olmaması

Sperm Testi Sonucu Normal Değilse Ne Yapılmalıdır?

Yapılan analizde menideki sperm sayısının 16 milyon/ml’den düşük olması durumuna oligospermi denilmektedir. Oligospermi durumunda öncelikle buna sebep olabilecek organik bir patolojinin olup olmadığı (inmemiş testis vb) gözden geçirilmelidir. Bu kapsamda sayı 5 milyon altında ise FSH, LH, Total testosteron, Prolaktin düzeyleri ve genetik testler (kromozom analizi vb) yapılabilir.  Eğer hormon eksikiliği saptanırsa (hipogonadotropik hipogonadizm) medikal tedavi ile sperm değerlerinin normal düzeylere yükselmesi sağlanabilir. Ancak hormon eksikliği yoksa ilaç tedavisi ya da vitamin desteklerinin belirgin bir faydası bulunmamaktadır.

Bir diğer oligospermi nedeni de şiddetle varikosel varlığıdır. Bu durumda üroloji uzmanı görüşü alınabilir. Şiddetli varikosel varlığında ameliyat yapılmasının faydası olabilir.

Sperm Kalitesini Artırmak İçin Neler Yapılabilir?

Yaşam şeklini düzene sokmak, sigaradan uzak durmak, akdeniz mutfağı ağırlıklı beslenmek, paketli, katkı maddeli, hazır gıdaları tüketmemek sperm kalitesine olumlu etkide bulunacaktır.

Hangi Durumlarda Ek Testler (Hormon, Ultrason vb.) İstenir?

Eğer erkekte cinsel istekte azalma varsa, ereksiyon problemi, vücutta erkek tipi bölgelerde kıllanma azlığı, ürolojik muayenede varikosel ya da inmemiş testis şüphesi varsa ve sperm değerleri 5 milyon altında ise kromozom analizi, ilave genetik testler, hormonal değerlendirme ve ultrasonografi yapılması planlanabilir.

Düşük Sperm Değerleri İle Doğal Yolla Gebelik Mümkün Müdür?

Bir çiftin gebe kalma potansiyeli kadın ve erkeğin gebe kalma potansiyelinin toplamıdır. Bu nedenle bazen sperm sayı ve hareket düşüklüğü varlığında da kendiliğinden gebelik şansı olabilir. Ancak tekrarlayan kontrollerde sperm sayısı çok düşükse, özellikle 5 milyon altı değerlerde kendiliğinden gebelik şansı oldukça sınırlı olacaktır.

İletişim Bilgileri

Yazar: Prof. Dr. Mehtap Polat
Telefon: +90 530 011 41 33
E-Posta: info@mehtappolat.com

Referans

  • World Health Organization. WHO laboratory manual for the examination and processing of human semen. 6th edn. World Health Organization: Geneva, Switzerland. 2021.